De Sahara
- Het woord Sahara komt van het Arabische
woord 'Es Sachra' wat 'lege verlaten vlakte' betekent. De oppervlakte
van de Sahara is ruim 9 miljoen vierkante kilometer en is daarmee
verreweg de grootste woestijn van de wereld. De zandgebieden, Erg
genaamd, nemen slechts één vijfde van de oppervlakte in. Grote delen
van de Sahara bestaan uit vlaktes met vast verweerd gesteente. Men
noemt deze vlaktes 'Hammada'. Opvallende berglandschappen zijn het in Algerije
liggend Ahaggarmassief, ook wel het Hoggargebergte genoemd,
met de hoogste top Tahat van 2908 meter en het bergland Tibesti in
Tsjaad met de top Emi Koussi van 3415 meter. In de Atacama of in de
woestijn van Namibië zijn plekken waar geen enkele vegetatie voorkomt,
maar in vergelijking met de Sahara, waar men drie dagen met een
afstand van honderdvijftig kilometer per dag reist, is dat niets. De
lucht is er zo droog en de temperatuur kan bij de grond oplopen tot boven
de zeventig graden terwijl in de schaduw temperaturen van boven de vijftig graden
geen uitzondering zijn.
 |
 |
- Het beeld dat de Sahara oproept, is zand
zover het oog reikt, hitte die de lucht doet trillen, geen water en
geen spoor van leven. Kortom, het symbool van onvruchtbaarheid en van
vijandigheid tegen het leven.
- Maar één nacht verblijven onder de
sterrenhemel, met de ongekende stilte en de wetenschap dat in een
straal van tweehonderd kilometer geen mens is, is een ervaring die
niet in woorden en beelden te vatten is. Waar kan men nog zijn bloed
horen stromen, zijn hart horen kloppen, het gevoel hebben zelf het
middelpunt te zijn. Toen wij de eerste keer in 1979 de
Tanezrouft-woestijn in de Sahara doorstaken - negen honderd volledig
vlak en onbegroeid - bekroop mij 's avonds een beklemmend onwerkelijk
gevoel. De omgeving waar wij 's ochtends vertrokken, was identiek aan
waar wij nu waren. Alleen de zon had zich verplaatst en er waren 300
kilometer op mijn kilometerteller bij gekomen. Verder was alles gebleven zoals
het was.
-
- De volgende dag maakte wij midden op de
dag foto's van de omgeving; nu was zelfs de schaduw verdwenen. De
horizon beschreef een ononderbroken
cirkel en mijn lichaam vormde het middelpunt van die platte schijf,
voor zover het oog strekt.
- Bij de wetenschap dat het de Sahara
4.800 jaren heeft gekost om zijn huidige vormen en kleuren te krijgen,
beseft men hoe relatief het eigen bestaan is. Een aantal malen hebben
wij archeologische resten van een beschaving gevonden. Het onderscheid
in de vorm tussen een willekeurige steen en een vuistbijl van duizenden
jaren oud is nauwelijks te onderscheiden. maar de emotionele waarde
bij het vinden van zulke zaken is des te groter.
- Niet iedereen is in staat om de Mount
Everest te beklimmen of over oceanen te zeilen, maar de drempel is een
aanmerkelijk lager om de Sahara in al haar strengheid en hardheid maar
ook haar schoonheid te ervaren. Ik pleit hier geenszins voor de
houding van: we kopen een oud autootje en duiken onverhoeds de Sahara
in. Ieder jaar weer eist dit gebied slachtoffers. Maar kunnen wij dit
de Sahara verwijten? Een aantal malen zijn wij geconfronteerd met
ongelukken of vermissingen in de Sahara. In de meeste gevallen zijn
deze te herleiden naar slechte of eenzijdige voorbereiding op zo'n
avontuur. Sommigen concentreren zich op de techniek, anderen op de
verzorging of op de oriëntatie. Veelal wordt er gesproken in termen
van een vijandige omgeving waar de meest essentiële zaken ontbreken.
- Maar wat is die fascinatie voor een
gebied dat hoofdzakelijk bestaat uit zand en stenen?
|