Kaapstad/Harare, 27 sept. ’s Werelds grootste producent van tomatenketchup zag de bui al eerder hangen. Het Amerikaanse HJ Heinz, een van de grootste investeerders in Zimbabwe sinds de onafhankelijkheid, verkocht begin deze maand de boel en vertrok na 27 jaar uit het land. Gisteren joeg de regeringspartij van president Mugabe een wet door het parlement die de achterblijvende multinationals zal dwingen het voorbeeld van Heinz te volgen, tenzij de knieën sterk zijn.

Onder de ‘ Indigenization and Empowerment Bill’ zijn alle bedrijven nu verplicht meer dan de helft van hun aandelen te verkopen aan „de inheemse bevolking”. Onder inheems verstaat de regering nadrukkelijk geen Aziaten, en geen blanken, tenzij ze kunnen aantonen dat ook zij hebben geleden onder de blanke overheersing van voor 1980.

„Deze wet gaat niet over de economie maar over politiek”, legde de minister van Inheemse Zaken gisteren uit. „Wij staan de totale bevrijding van Zimbabwe voor.”

Zeven jaar geleden bevrijdde de Zimbabweaanse regering het platteland onder dezelfde vlag. Sinds 2000 zijn meer dan vierduizend blanke boeren verjaagd van hun landerijen. De koloniale geschiedenis rechtzetten was het doel. Onkruid op het land was het gevolg. De meeste boerderijen werden uitgedeeld aan politici en zakenmannen die warme banden hebben met regeringspartij Zanu PF. Weekendboeren worden ze genoemd, op straat in Harare. Te herkennen aan de terreinwagens die na een lang weekend op het platteland, op maandag met modder aan de wielen door de stad rijden.

De regering ziet de gisteren aangenomen wet als een voltooiing van een proces. Na de farms, nu de firms. „Dit is de plundering van Zimbabwe, deel twee”, zegt een handelaar op de aandelenbeurs van Harare. Hij wil zijn naam nadrukkelijk niet in de krant, bang voor repercussies. „De situatie die nu ontstaat is onwerkbaar. De meeste bedrijven die hier nog actief zijn worden gerund door entrepreneurs die gedreven door persoonlijke overtuiging de boel op poten houden. Maar dat houdt natuurlijk op als je de helft van de aandelen ineens moet verkopen aan een ander.”

Ondanks het economisch verval van de afgelopen acht jaar opereren er nog opvallend veel multinationals in Zimbabwe. Onder die bedrijven zit ondermeer de Britse bank Barclays , die eerder dit jaar door de oppositie werd beschuldigd van „het financieren van het regime”. Terwijl de landbouw instortte, beleefde met name de mijnindustrie gouden tijden. Zimbabwe is een belangrijke producent van platina, op de internationale beurzen al jaren een van de best presterende grondstoffen.

„Wat de buitenwereld ook mag denken, onze bedrijven presteren uitstekend”, zegt de directeur van de aandelenbeurs, Manuel Muniukwe. Juist de inflatie (deze maand 6600 procent) heeft de aandelenkoersen van de genoteerde bedrijven de afgelopen jaren naar recordhoogten gedreven. Sparen is dom, beleggen gegarandeerd succesvol. Toch vreest Muniukwe dat de nieuwe wet de economie verder zal verstoren. „Je moet de wetten van vraag en aanbod niet tarten. Een investeerder wil geen bemoeienis van de overheid. Heel simpel.”

Aan de dwingende wetten van de markteconomie stoort de regering zich niet. In juni dwong de regering alle winkels de prijzen te halveren, in een poging de inflatie tegen te gaan. De oppositie noemde het een wanhoopspoging om de steun van de armste kiezers te winnen in de aanloop van de verkiezingen voor parlement en president volgend jaar. Maar lege schappen waren het gevolg. De kiezer kan zijn eerste levensbehoeften alleen nog krijgen op de zwarte markt. Zimbabwe begint te lijken op Oost-Europa, ten tijde van de Berlijnse Muur.

In dat systeem is de eerste zorg van Mugabe de zorg voor de nomenklatoera. Het patronagesysteem, de dorpshoofden, de generaals en de politiechefs moeten gevoed. De spreekbuis van de regering, dagblad The Herald, publiceerde deze maand een foto waarop de 266 dorpshoofden ieder een gloednieuwe terreinwagen ontvingen van de minister voor Plattelandszaken. De steun van de plattelandsdistricten is al gegarandeerd. De wet die het parlement gisteren aannam is het begin van de campagne in de grote stad.

Oppositiepartij MDC liep gisteren demonstratief het parlement uit, uit protest tegen de wet. Sinds regeringspartij Zanu PF in 2005 bij parlementsverkiezingen meer dan tweederde van het aantal zetels binnenhaalde, is dat de enige manier van oppositievoeren geworden die de kranten nog haalt.

Tijdens onderhandelingen met de regering, die worden gehouden in Pretoria onder regie van Zuid-Afrika, gaf de MDC deze week het verzet op tegen een grondwet die president Mugabe al acht jaar nastreeft. Andere tegenstanders van de regering, zoals de vakbonden, veroordeelden de deal, omdat de constitutie teveel macht in handen van Zanu PF zou leggen.

Toen president Mugabe gisteren klaar was met zijn tirade tegen de Amerikaanse president bij zijn toespraak voor de VN in New York, dankte hij de oppositie hartelijk voor de samenwerking in Pretoria. Niets staat zijn macht nu nog in de weg.