Marokko

mensenrechten in Marokko
Gegevens
Foto's
links
Kaart & Waypoints
Prijzen & Tips
Taal
Verkiezingen in Marokko
Aangezien wij gedurende vele jaren betrokken zijn geweest en nog steeds zijn bij Marokko en "de Marokkanen", nemen wij het onderstaand artikel "Verzoenen met het verleden kost tijd" over uit het dagblad Trouw.
Op verzoek van de Marokkaanse migranten werd de grove schending van de mensenrechten een belangrijk aandachtspunt voor ons.  Door middel van acties, publiciteit, voorlichting en concrete steun aan de mensenrechtenbeweging in Marokko hebben wij dit thema over het voetlicht willen brengen.
Op 16 juni '05 gaf  Hamid Barrada (journalist van TV5) in de Centrale Bibliotheek in Den Haag
toelichting en commentaar op de laatste politieke en maatschappelijke ontwikkelingen. Dris ben Zekri hield in zijn hoedanigheid van voorzitter van de commissie Verzoening en Gerechtigheid een lezing over zijn werk en de inspanningen om het heden met het verleden te verzoenen.
Nu, één week voor het uitkomen van het rapport van de "verzoeningscommissie (Instance Equité et Reconciliation – Instantie voor Gerechtheid en Verzoening) zijn er wel kritische opmerkingen te maken.
De IER heeft echter geen enkel juridisch statuut en kan hoogstens klachten registreren. Deze koninklijke instelling heeft niet het minste mandaat om concrete onderzoeksdaden te verrichten naar personen die zich schuldig hebben gemaakt aan folteringen, standrechtelijke executies, politieke moorden en andere ernstige schendingen van de mensenrechten. De IER heeft niet minder dan 150 mensen in dienst. Midden december waren er ongeveer 22.000 dossiers van slachtoffers van de dictatuur binnen. De helft daarvan is echter afkomstig van de ‘Conseil consultatif des Droits de l’Homme’ (CCDH), die in 1990 door Hassan II was opgericht. Over de CCDH deden in Marokko sarcastische grapjes de ronde: Hassan II betaalde niet alleen zijn beulen, gespierde politiemannen en folterknechten, hij betaalde ook zijn eigen mensenrechtencommissie. In ieder geval hebben de slachtoffers van de dictatuur van Hassan II weinig tastbare resultaten gezien van de CCDH. Slechts 68 mensen kregen een schadeloosstelling. En het moet gezegd: deze 68 werden door de monarchie vrij royaal vergoed voor het leed dat hen was aangedaan. Er werd hen in het totaal 13 miljoen dollar uitgekeerd. Ook hierover vertellen de Marokkanen sarcastische moppen: er zijn straatarme en superrijke slachtoffers van Hassan II.

Voor meer informatie: o.a. moroccotimes.com
Verzoenen met het verleden kost tijd
Een artikel in Trouw van 25 -06 -2005
door Judit Neurink
Volgende week komt de verzoeningscommissie in Marokko met haar rapport over vier decennia mensenrechtenschendingen. Een unicum in de Arabische wereld, zegt voorzitter Driss Ben Zekri.
"In Marokko was het beleid er niet op gericht mensen te doden, zoals in Chili en andere Zuid-Amerikaanse landen. Het was absurd: in Marokko verdwenen mensen, maar ze bleven in leven in geheime detentiecentra. Soms wel vijftien jaar of langer. En daarna werden ze vrijgelaten. Ja, of ze stierven, natuurlijk.”  Driss Ben Zekri spreekt met zachte stem over de mensenrechtenschendingen die de Commissie voor Rechtvaardigheid en Verzoening onderzocht. De jonge koning Mohammed VI gaf de commissie vorig jaar de opdracht de waarheid te vinden over de ’jaren van lood’ onder zijn vader Hassan II.
 
Driss Ben Zekri
Ben Zekri, zelf jarenlang actief in een van Marokko’s mensenrechtengroepen, nam het voorzitterschap van de commissie op zich. Volgende week overhandigt hij het eindrapport aan de koning.
Onderzocht werden de jaren tussen 1956 en 1999; jaren waarin kritiek op de koning werd afgestraft. Er waren massaprocessen van studenten en dissidenten, demonstraties werden neergeslagen, honderden mensen verdwenen.
Het afgelopen half jaar vertelden tal van slachtoffers of hun nabestaanden tijdens zeven openbare hoorzittingen over hun ervaringen. De Marokkaanse tv zond dat uit – ongekende openheid in de Arabische wereld. En wie niet in het openbaar wilde spreken, werd apart gehoord, onder het oog van slechts een videocamera.
Kritiek was er ook – en kon openlijk worden geuit, alweer een unicum. "Je laten horen is onderdeel van de democratie, dat moet je leren”, glimlacht Ben Zekri over de felheid ervan. De kritiek richtte zich op het verbod om de namen van politiemensen, bewakers en beulen niet openlijk te noemen. Gesuggereerd wordt dat zij beschermd worden. Een mensenrechtengroep gaat daarom bijeenkomsten houden waar wél namen worden genoemd.
Ben Zekri herhaalt wat hij hier al vaak op heeft geantwoord: ,,Die namen staan wel in het rapport dat we aan de koning geven. Die moet beslissen wat er naar justitie gaat.” En wat let slachtoffers om zelf naar de rechter te stappen, zegt hij.
In totaal registreerde de commissie zo’n duizend ontvoerde Marokkanen. Van 85 van hen waren de resten begraven bij de geheime gevangenissen. De meeste anderen zijn vrijgelaten, maar van een aantal mensen is niet meer te achterhalen wat er met ze gebeurd is. "Ons werk is pas af als we alle verdwenen personen gevonden hebben. Ook na het aanbieden van het rapport gaan we door met zoeken.”
De commissie stelde bovendien vast welke schadevergoeding slachtoffers en hun families moeten krijgen. Ze deed aanbevelingen om wetten aan te passen, ze organiseerde debatten met politici en intellectuelen om hen bewust te maken welke rol zij kunnen spelen. En ze deed aan geschiedschrijving. ,,Als je ziet hoeveel documenten we hebben! We willen daarvan een nationaal archief maken, dat deels openstaat voor burgers en onderzoekers.”
Ben Zekri benadrukt dat het werk eigenlijk pas begonnen is. ,,Want hoe verzoen je staat en volk met elkaar? Het vertrouwen winnen van de slachtoffers is maar het begin. Verzoening is een lang proces.”

’Die verdwijning heeft ons leven zo beheerst’

Zijn vader verdween toen hij klein was. Toen hij daarna zelf politiek actief werd, werd hij vervolgd en bij verstek ter dood veroordeeld. Zijn vrienden belandden in geheime cellen, en hijzelf kon jarenlang niet naar Marokko. Toch voelde Hamid Barrada zich geen slachtoffer. Hij vond zijn draai in Parijs als journalist bij TV5.
Maar als hij vertelt over het verdwijnen van zijn vader, vullen zijn ogen zich met tranen. Hij keert zich af voor hij met een verontschuldigende glimlach zijn verhaal hervat. ,,Het heeft onze levens zo beheerst”, zucht hij later.
Barrada is een van de mensen die achter gesloten deuren met de verzoeningscommissie sprak. En vanwege zijn verhaal bereidde die de periode van haar onderzoek uit tot 1956, het jaar waarop zijn vader uit Tanger verdween. Zoeken en navragen had geen resultaat. Tot op de dag van vandaag weet Barrada niet exact wat er met zijn vader is gebeurd.