Gegevens  van Marokko

Het gebied dat wij nu kennen als Marokko heeft lange tijd een vrij geïsoleerd bestaan gekend. Het land is van oudsher bewoond geweest door Berbers, een volk dat tussen het derde en tweede millennium voor Christus ontstond uit een vermenging van een oosters volk, de Libou, en de prehistorische bewoners van dit gebied. Ongeveer rond 1500 voor onze jaartelling arriveerden de Phoeniciërs en later de Carthagers. Zij stichten handelsposten. In de laatste eeuwen voor het begin van onze jaartelling werd het gebied dat toen de naam Mauretania (genoemd naar de Mauri of Moren) had, door de lokale vorsten geregeerd. Bekendste vorst uit die periode was Juba II (50 voor Christus - 23 na Christus). Na de dood van zijn zoon Ptolemaeus werd het gebied onder de naam Mauretania Tingitana een Romeinse provincie. Na het ineenstorten van het Romeinse Rijk in het Westen heersten er enige tijd de Vandalen. Hierna werd het gebied door onafhankelijke Berbers beheerst tot ca. 647, toen een groep Arabieren vanuit Egypte het land veroverde en het bekeerde tot de Islam. De Berbers bleven een belangrijke rol spelen, in het midden van de 11de eeuw ontstonden er onder de Berbers sekten die de islam een nieuwe strijdbaarheid gaven. Zo verrezen de Berberdynastie der Almoraviden (1056-1147) en Almohaden (1147-1269). Marokko werd erg belangrijk en veroverde tot twee keer toe Spanje. In 1269 kwamen de Almohaden definitief ten val. Spanje werd prijsgegeven aan de christenen. Het Noord-Afrikaanse land werd verdeeld onder drie nieuwe dynastieën. De Portugezen veroverden Ceuta in 1415, de Spanjaarden in 1496 Melilla. Van de Europese handel op de Middellandse Zee profiteerden de Marokkanen op hun eigen wijze (Barbarijse zeerovers).

In de 19e eeuw veranderde de internationale positie van Marokko door de behoeften van het Europese imperialisme. Na de verovering van Algerije door de Fransen (1830) steunden de Marokkanen Abd el-Kader, wat uiteindelijk tot een oorlog leidde. Na de Vrede van Tanger (1845) profiteerde Marokko nog een tijdlang van zijn gunstige ligging. De internationale conferentie van Madrid (1880) regelde de positie van het land. De mogendheden garandeerden Marokko en elkaar de onafhankelijkheid van Marokko. In 1904 sloot Frankrijk met Engeland en Spanje overeenkomsten over Marokko. Hierbij werd Marokko verdeeld in een internationale zone Tanger, een Franse invloedssfeer en een Spaanse invloedssfeer

Daarna ontstond de eerste Marokko-crisis (1905) en bezette Frankrijk, ondanks verzet van de overige mogendheden, toch een gedeelte van het land. In 1908 werd de heerser, sultan Abd al-Aziz, onttroond door zijn broer Moulay Hafid, die evenwel ook al spoedig met zijn landgenoten in conflict kwam. Vervolgens brak de tweede Marokko-crisis (1911) uit. Het resultaat van de onderhandeling was, dat Duitsland een Frans protectoraat over Marokko erkende. Moulay Hafid werd gedwongen om af te treden als sultan. Zijn opvolger, Moulay Youssef, sloot de verdragen van 30 maart en 27 november 1912 met Frankrijk en Spanje. De overeenkomst van 1904 werd herzien: Spanje behield de enclaves Ceuta en Melilla in het noorden en de enclave Ifni in het zuiden wel, maar in verkleinde vorm. De eerste resident-generaal in het protectoraat Marokko was de aristocratische generaal Lyautey, die samen met de lokale stamhoofden en notabelen erin slaagde het volk te onderwerpen en zo het land in betrekkelijk korte tijd rustig te krijgen.

Zijn taak was het land toe te wijzen aan de koloniale maatschappijen en opkomen voor hun belangen. Franse troepen hielpen Spanje bij het onderdrukken van de gewelddadige opstand van de bewoners van de Rif (1921-1926). Lyautey werd in 1925 vervangen door een resident-generaal, die in feite volledig de macht in handen kreeg, terwijl de sultan slechts in naam regeerde. In 1934 hadden zij geheel Marokko onder hun gezag gebracht. Snel daarna komen de eerste nationalisten, die nog niet direct streefden naar onafhankelijkheid

In 1939 sloot Marokko zich aan bij Frankrijk, in 1942 bij de beweging van de Vrije Fransen van generaal De Gaulle. De nationalisten richtten in 1943 de Verenigde Onafhankelijkheidspartij op, die volledige onafhankelijkheid voor Marokko eiste. In 1944 werd een tweede onafhankelijkheidspartij, meer op het Westen georiënteerd, opgericht, de PDI. Er volgde een periode van fel gewapend verzet van de Marokkanen. Politieke partijen en de vakbeweging werden monddood gemaaktmaar het verzet werd alsmaal sterker.  In augustus 1955 kwam het Marokkaanse verzet vooral voor op het platteland, waar talrijke slachtoffers vielen. Ibn Youssef werd op 5 november 1955 opnieuw als sultan erkend. Op 2 maart 1956 volgde een Frans-Marokkaanse verklaring dat het verdrag van 1912 was verouderd en dat de Franse regering de onafhankelijkheid van Marokko erkende. Een Hoge Commissaris zou Frankrijk in de nieuwe staat vertegenwoordigen. 

De situatie was voor de Fransen niet meer houdbaar en op 26 augustus 1955 werden in Aix-les-Bains de eerste onderhandelingen gevoerd over de onafhankelijkheid.

Op 2 maart 1956 ondertekende de sultan in Fes de onafhankelijkheidsverklaring.

Op 12 november 1956 werd Marokko lid van de Verenigde Naties, op 1 oktober 1958 van de Arabische Liga. Spanje erkende vrijwel gelijktijdig met Frankrijk onafhankelijkheid van Marokko, terwijl het bovendien afstand deed van zijn noordelijke bezittingen. Het behield echter steunpunten te Ceuta en Melilla. In dec. 1965 werd door de Verenigde Naties een resolutie aangenomen volgens welke Spanje Ifni en Spaans Sahara moest dekoloniseren. Ten aanzien van Ifni werd deze resolutie uitgevoerd. 

Koning Hassan II 1962 - 1999

Op 30 juni 1969 werd Ifni officieel aan Marokko overgedragen. Sultan Mohammed ibn Youssef, die in 1957 de titel koning had aangenomen, stierf in 1961. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Moulay Hassan, die als Hassan II de troon besteeg. In dec. 1962 werd bij referendum een nieuwe grondwet goedgekeurd en in mei 1963 werden de eerste parlementsverkiezingen gehouden, waarbij de koningsgezinden wonnen. In juni 1965 stelde Hassan de grondwet buiten werking en vormde een nieuwe regering met zichzelf als premier, met als doel zijn plannen voor administratieve en economische hervormingen door te voeren. In augustus 1970 werd een nieuwe Wetgevende Vergadering gekozen, waarin waarschijnlijk door manipulatie, opnieuw de aanhangers van de koning een meerderheid kregen. Na een mislukte staatsgreep in juli 1971 delegeerde Hassan alle burgerlijke en militaire bevoegdheden aan generaal Mohammed Oufkir. Op 16 augustus 1972 deden officieren van de luchtmacht een greep naar de macht. Generaal Oufkir, die kort daarna vermoord werd, zou de leiding hebben gehad. De koning besloot zijn bewind meer op legaliteit te baseren en bood de oppositiepartijen ministersposten aan in het kabinet van zijn zwager Achmed Osman.

 

In verband met het conflict over de Sahara deed de koning pogingen de politieke partijen tot medewerking aan het systeem te bewegen. In maart 1979 werd een nieuwe regering op brede basis onder leiding van Maati Bouabid gevormd. Verder werd een Nationale Veiligheidsraad opgericht onder voorzitterschap van Osman, waarin alle belangrijke politieke partijen zitting kregen om aan de situatie in de Sahara het hoofd te bieden. De koning bleef echter verregaande bevoegdheden behouden en de vervolging van politieke tegenstanders werd voortgezet. De afschaffing van voedselsubsidies leidde begin 1981 tot drastische prijsstijgingen en hevige sociale onrust. Massale stakingen liepen in juni 1981 uit op een bloedbad in Casablanca. Universiteiten werden gesloten en honderden vakbondsleden en leden van de oppositiepartij werden gearresteerd. In jan. 1984 en dec. 1990 kwam het opnieuw tot bloedige voedselrellen. Bij de laatste gelegenheid manifesteerden zich ook islamitische fundamentalisten, die protesteerden tegen deelname van Marokkaanse militairen (sinds september 1990) aan de internationale strijdmacht tegen Irak. In september 1992 werd een referendum gehouden over een nieuwe grondwet met daarin enige hervormingen. Ondanks een boycot zou de opkomst 97% hebben bedragen. Verkiezingen in juni 1993 leverden een groot succes op voor de oppositie. 

In juli 1999 overlijdt koning Hassan II. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon koning Mohammed VI. Aan de parlementsverkiezingen van 27 september 2002 namen 24 partijen deel. De  USFP  en Istiqlal kwamen op een gedeelde eerste plaats (elk 50 van de 325 zetels). De gematigde islamitische PJD kwam op 42 zetels, een verdrievoudiging van het aantal zetels  in het vorige parlement. In het nieuwe parlement zitten 34 vrouwen, deels via aparte kieslijsten verkozen.

Koning Mohammed VI

Het Kabinet Jettou is samengesteld uit leden van zes partijen en voorts uit een aantal partijloze bestuurders. Minister President Jettou, Minister van Binnenlandse Zaken Al Musthapha Sahel en Minister van Buitenlandse Zaken Mohamed Benaissa  behoren tot deze zogenaamde ‘sans appartenance politique’. De enige nieuwe regeringspartij is de ‘Mouvement Populaire’. De USFP en Istiqlal leverden elk  acht van de 39 bewindslieden. Nieuw is de portefeuille voor zaken betreffende Marokkanen in het buitenland. Deze viel toe aan Mevrouw Nouzha Chekrouni (USFP), die in het kabinet Youssoufi verantwoordelijk was voor emancipatie-zaken. Mevrouw Cherouni was in het kabinet Youssouffi de enige vrouw. In het kabinet Jettou zitten drie vrouwen.

Op 16 mei 2002 werd Casablanca opgeschikt door een serie zelfmoordaanslagen. Er vielen 18 slachtoffers, het merendeel Marokkaans. Groeperingen als Al-Salafiyya al-Jihadiyya en Al-Sirat al-Mustaqim  worden in verband gebracht met de aanslagen. De eerste processen in verband met de zelfmoordaanslagen gingen midden 2003 van start. Daarbij is tegen een aantal verdachten de doodstraf geëist.

Nieuwe ontwikkelingen in juli 2008

o.a ontleend aan het ministerie van Buitenlandse Zaken

1940-1970

1970 en daarna

 De nieuwe koning

Fouad Ali El Himma de nieuwe sterke man van Marokko?

overgenomen van landenweb.com

1. Het Rifgebergte ligt evenwijdig aan de Middellandse-Zeekust en omvat de bergketens vanaf de Monding van de Moulouya tot aan de Straat van Gibraltar. De hoogste top is de Tidirhine (2456 m). Het is weinig toegankelijk bergland met veel erosie. De kust van het noorden van Marokko is rotsachtig.

2. Het Atlasgebergte bestaat uit de Midden-Atlas (de noodwestelijkste keten van de Atlas) en de Hoge Atlas die verbonden is met de zuidelijkste keten, de Anti-Atlas. De Hoge Atlas bestaat voornamelijk uit een serie hoge plateaus (tot 2000 m), die de zuidzijde van de vlakte van de Sous begrenzen en in terrassen naar de wadi`s in het voorland van de woestijn afdalen.

3. De hoogvlakte van Oost-Marokko, een steppe in de regenschaduw van de Atlasketens. Hier ligt het brede dal van de 530 km lange Moulouya, die ontspringt op de Midden-Atlas en uitmondt in de Middellandse Zee. Afdalend van het Atlasgebergte naar het zuidoosten ligt op een hoogte van 1500 à 1600 meter een plateaulandschap, dat door een breuklijn gescheiden wordt van de Sahara. De beweging langs dit breukvlak veroorzaken soms hevige aardbevingen (verwoesting van Agadir in 1960).

4. Het gebied ten noordwesten van de Atlas. Er zijn drie landschapsvormen te onderscheiden, een vruchtbare kustvlakte, meer landinwaarts een droog, steppeachtig, minder vruchtbaar plateau en tenslotte een strook aan de voet van het gebergte. Deze laatste is rijk aan water en vormt een aaneenschakeling van boomgaarden, waarvan de oase van Marrakech het middelpunt vormt.

Stedelijke bevolking

Ca. 36% van de bevolking bestaat uit Berbers, 20% is Arabier en 40% is gearabiseerd Berber. De helft van de buitenlanders (circa 60.000) is Frans. Verder wonen er Spanjaarden en Algerijnen. De Berbers bewonen vooral de gebieden van de Hoge Atlas en de Midden-Atlas en zijn voorland, het stroomgebied van de Sous, evenals de Rif. 2,8% van de bevolking (in het zuiden) is negroïde. Het aantal joden liep tussen 1969 en 1989 terug van 162.000 tot 30.000. De bevolking is ongelijkmatig over het land verspreid. Op 1/10 van de oppervlakte leeft 2/3 van de bevolking in het noordwesten en westen van het land. Het dichtst bevolkt zijn de vruchtbare gebieden aan de kust. Door de trek naar de stad neemt de bevolking in de steden jaarlijks met 5% toe. 
Door het urbanisatieproces groeide de stedelijke bevolking, waardoor het rurale karakter van de Marokkaanse samenleving veranderde.

In 2001 leefde 56% van de totale bevolking in steden (in 1960: 29%).

De vijf grootste Marokkaanse steden:

1) Rabat:           1,4 miljoen inwoners
2) Casablanca:  3,5 miljoen inwoners
3) Marrakech:   1,6 miljoen inwoners
4) Fès:               1 miljoen inwoners
5) Oujda:           1 miljoen inwoners

De bevolkingsgroei was voor 2001 1,6% en de gemiddelde levensverwachting 67,5 jaar. De levensverwachting is in een paar jaar spectaculair gestegen tot 70 jaar in 2005

 

De Marokkaanse economie kent dezelfde problemen als die van de meeste Derdewereldlanden. Deze hebben gemeen dat na een eeuwenlange, vrij stabiele bevolkingsomvang, de periode van kolonisatie het begin inluidt van sterke demografische veranderingen die leiden tot bevolkingstoename en uiteindelijk bevolkingsexplosies. In de periode 1600 tot 1900 schommelde de bevolking van Marokko rond de 4 miljoen.

Onder andere door deze snel groeiende bevolking, gebrek aan eigen kapitaal, een voor de industriële ontwikkeling te kleine binnenlandse markt, gebrek aan gekwalificeerde arbeidskrachten en afhankelijkheid van enkele exportproducten (fosfaat en landbouwproducten). De afhankelijkheid van buitenlands kapitaal is groot en de staatsschulden zijn enorm (in 1994 in totaal US $ 22,5 miljard). De import was in 1993 bijna 50% groter dan de export (in 1974 nog ruim 10%). Het bruto nationaal inkomen (bnp) per hoofd van de bevolking bedroeg in 1994 $ 1150; in vergelijking met Nederland: $ 24.400  De werkloosheid, vooral onder de jongeren, is groot. Het toerisme wordt een steeds belangrijkere bron van inkomsten; het draagt voor ca. 11% bij in de deviezeninkomsten van Marokko en geeft aan 5% van de bevolking werk. Sinds 1983 worden de door de staat beheerste bedrijfstakken voor een deel geprivatiseerd.

 

Economische groei - De Marokkaanse economie heeft, dankzij een stevige expansie in de bouwsector, in het eerste trimester van het jaar 2004 (evenals in de loop van het jaar 2003) een constante groei gekend.

Ook de sectoren openbare werken, transport en communicatie vertonen gunstige resultaten. Deze groei wordt gestimuleerd door de stijgende binnenlandse vraag, het herstel van de investeringen, overdrachten van Marokkanen die in het buitenland werken en een relatief lage inflatiegraad.

De lichte depreciatie van de MAD ten opzichte van de euro heeft de vraag naar Marokkaanse producten in de EU positief beïnvloed. De reële groei van het BNP voor het jaar 2003 wordt op 5% geschat (tegenover 3,2% in 2002).

Werkloosheid - In het eerste kwartaal van 2003 was 11,9 % van de beroepsbevolking werkloos, tegenover 12,2 % in dezelfde periode het jaar ervoor. De verbetering in de werkgelegenheid is voornamelijk te danken aan de stijging in de agrarische product. Er zijn 290.800 nieuwe banen gecreëerd, waarvan 222.700 in stedelijke gebieden en 68.100 in rurale gebieden.De doelstelling is dat in 2007 het werkloosheidspercentage onder de 10 % moet zijn.

Buitenlandse schuld - Het proces van de vermindering van de buitenlandse schuld heeft zich voortgezet in 2003. De buitenlandse schuld is verminderd met 12 percent, dankzij de verbetering van de buitenlandse liquiditeit van Marokko en door de versnelling van de structurele hervormingen.

 

Landbouw, Bosbouw en Visserij -

De landbouw is één van de belangrijkste sector in de Marokkaanse economie, waarin 34% van de beroepsbevolking in Marokko werk vindt. Ongeveer 34 miljoen ha is in cultuur gebracht en 25% daarvan is akkerbouwgrond.

Van de akkerbouwgronden behoort ca. 6 miljoen ha tot de traditionele sector en ca. 1 miljoen ha tot de zgn. moderne sector, die 25% van de totale oogst levert. Naast granen is de verbouw van citrusvruchten, tomaten en aardappelen van belang. De verbouw van suikerbieten in Marokko heeft een spectaculaire groei doorgemaakt.

Bosbouw is voor bijna 100% een staatsaangelegenheid. De totale oppervlakte aan bos bedroeg in 1994 ca. 5 miljoen ha, 12% van het totale landoppervlak. De opbrengst wordt gebruikt als brandhout en verwerkt in de bouw- en meubelindustrie. Marokko is het derde kurk producerende land ter wereld.

De overwegend extensieve veehouderij van de traditionele sector dekt de vraag naar vlees niet en invoer is bijgevolg nodig. Perioden van droogte dwingen tot noodslachtingen, waardoor de veestapel soms tot de helft moet worden teruggebracht. Het gevolg is dat de huidenprijzen plotseling scherp dalen.

Visserij. De bijzonder visrijke Atlantische kustwateren zijn erg belangrijk voor Marokko. De Marokkaanse regering heeft als doel gesteld om de vissersvloot te moderniseren, om de komende tijden meer vis te kunnen vangen. De hoeveelheden gevangen vis verschillen sterk per jaar. Marokko is op een na de grootste sardine-exporteur van de wereld.

Staatsgodsdienst is de soennitische islam; 98% van de bevolking behoort hiertoe. De koning, die zich als religieus leider ziet, zou tot de familie van de profeet Mohammed behoren. Hoewel de islamitische doctrine geen heiligen kent, treft men in Marokko een diep in het volksgeloof gewortelde maraboesverering aan. Het christendom, met name het rooms-katholicisme, is vooral onder de buitenlanders vertegenwoordigd

De formele kenmerken van een parlementaire democratie zijn aanwezig. In 1996 kwam er bij referendum een parlement met twee kamers. De Kamer van Volksvertegenwoordigers (325 leden) wordt in algemene verkiezingen gekozen en zit drie jaar. De Kamer van Adviseurs (270 leden) wordt indirect gekozen. Elke 3 jaar wordt van deze Kamer een derde deel van de leden vervangen. De jongste verkiezingen voor de Kamer van Volksvertegenwoordigers vonden plaats op 27 september 2002. Gemeenteraadsverkiezingen die voor voorjaar 2003 stonden gepland zijn uitgesteld tot 12 september 2003.

De laatste parlementsverkiezingen vonden plaats in september 2007. Deze verkiezingen kenden een lage opkomst van 37 procent; in 2002 was de opkomst 52 procent. De Istiqlalpartij (conservatief nationalistisch) kreeg de meeste zetels in het parlement, namelijk 52 van de 325. De USFP (socialistisch) zakte, na de politiek tien jaar gedomineerd te hebben, met 38 zetels naar de vijfde plaats. De gematigd islamitische PJD kwam op de tweede plaats met 46 zetels. In totaal hebben 26 partijen zetels in het parlement gewonnen. Abbas al-Fassi, leider van de Istiqlalpartij, is benoemd tot premier. Het kabinet betaat verder uit leden van de coalitiepartijen (de Istiqlalpartij, de Rassemblement national des indépendants, de USFP en de Parti du progrès et du socialisme) en een aantal onafhankelijke ministers

Top van de pagina

Vijfenveertig mensen werden op 16 mei gedood bij verscheidene bomaanslagen in Casablanca. De autoriteiten verhevigden hun in 2002 gestarte offensief tegen islamistische activisten door op 28 mei een nieuw antiterrorismewet aan te nemen. Ruim vijftienhonderd verdachten van betrokkenheid bij de aanslagen en andere “terroristische” activiteiten werden vervolgd. Ten minste zestien van hen werden ter dood veroordeeld en honderden anderen kregen gevangenisstraffen opgelegd. Tientallen veroordeelden verklaarden te zijn gemarteld of mishandeld, soms in geheime detentiecentra, maar doorgaans werden hun beweringen niet onderzocht. Beperkingen van het recht op vrijheid van vergadering en meningsuiting troffen vooral mensenrechtenactivisten uit de Sahara en mensen die de autoriteit van de koning in twijfel trokken. Een wetsvoorstel inzake de status van personen bevatte wezenlijke verbeteringen voor de rechten van vrouwen. Een commissie werd opgezet om zich te buigen over “verdwijningen” en willekeurige detentie in voorbije decennia. Er bleef onduidelijkheid over het lot van honderden mensen, veelal Sahara-bewoners, die tussen de jaren zestig en het begin van de jaren negentig “verdwenen”. Tientallen politieke gevangenen die in voorgaande jaren veroordeeld waren na oneerlijke processen, zitten nog altijd vast.

Een nieuw bericht over de verzoeningscommissie "schending van de mensenrechten"

Vrouwenrechten

Mudawwanah

In Marokko is de familiewetgeving (Mudawwanah) gebaseerd op het islamitische recht en de islam is een in de Marokkaanse grondwet vastgelegde staatsgodsdienst. Zo kan volgens het Marokkaans recht kan nooit afstand gedaan worden van de Marokkaanse nationaliteit. Marokkaanse wetten blijven blijven van toepassing op Marokkanen in het buitenland. Dit heeft verregaande consequenties met betrekking op echtscheiding, erfrecht en het toewijzen van kinderen.

Vrouwen hebben  bijna voor alles toestemming nodig hebben van hun man, broer of vader. Zo kunnen zij niet zelf echtscheiding aanvragen. Als ze door hun man worden verstoten, wat vaak gebeurt, krijgen ze maar drie maanden alimentatie. En ze verliezen de voogdij over hun kinderen. Onder druk van vrouwen- en mensenrechtenorganisaties stelt de Marokkaanse regering in het najaar van 1999 'het Marokkaans nationaal actieplan ter verbering van de positie van vrouwen' op. De Marokkaanse koning Mohammed VI heeft in 2003 aangekondigd dat hij de familiewetgeving zal moderniseren.  De huwbare leeftijd van meisjes is verhoogd van 15 naar 18 jaar. Zij hebben niet langer toestemming nodig van de vader om te trouwen en er is een vorm van eigendom binnen het huwelijk geregeld. Tevens moet de eerste vrouw toestemming geven aan de man voordat hij een tweede vrouw mag trouwen.

Maandag 24 januari 2005 was een Landelijke presentatie van informatiebrochures over het Marokkaans familierecht voor Marokkaanse vrouwen, hulpverleners en andere belangstellenden. Georganiseerd door de landelijke werkgroep Mudawwanah.