Tsjaad

gegevens

 Impressies

 Foto,s

 Kaart

 Waypoints

 Links

 Nieuws Tsjaad

 Landenreeks

In 1960 werd Tsjaad onafhankelijk van Frankrijk, met uitzondering van het noordelijk deel dat tot 1964 onder Frans militair beheer bleef.

Vanaf de onafhankelijkheid tot de dag van vandaag is het land het toonbeeld van politieke onrust als gevolg van elkaar en de elkaar afwisselende regeringen bestrijdende politiek-militaire bewegingen. Een constante factor daarin zijn de tegenstellingen en conflictueuze relaties tussen de Arabische, van de veeteelt levende, moslimbevolking in het arme, woestijnachtige Noorden en de christelijk-animistische landbouwers in het relatief welvarende Zuiden. Daarnaast hebben in deze periode Frankrijk en Libië veel invloed gehad op het verloop van de geschiedenis en de militaire strijd.

De geschiedenis van Tsjaad van de afgelopen veertig jaren kan ruwweg in vier periodes onderverdeeld worden op basis van de aan het bewind zijnde presidenten. Waarbij niet politieke verschillen maar eerder militaire macht en steun van Libië dan wel Frankrijk bepaalde wie er aan de macht was of kwam.

Van 1960 tot 1975 was François Tombalbaye, leider van de Parti Progressiste Tchadien (PPT), president. Hij was afkomstig uit het Zuiden. In 1962 verbood hij alle politieke partijen behalve de PPT, hetgeen op grote weerstand stuitte bij politiek invloedrijke personen in het Noorden. De hele periode van zijn bewind had hij te kampen met militaire op - en tegenstand in het Noorden van het land. In 1965 brak een ware rebellie tegen hem uit. Belangrijk in die strijd was de, in 1966 in het Noorden opgerichte, politieke partij FROLINAT (Front de libération nationale du Tchad), met de militaire tak FAN (Forces Armdes du Nord) met Hissène Habré. In 1968 intervenieerde Frankrijk aan de kant van de regering, terwijl Libië actief de FAN ondersteunde. De spanningen tussen Tsjaad en Libië liepen hoog op toen in 1973 Libië de "Aozou strip" in het Noorden innam.

In 1975 kwam Tombalbaye om bij een staatsgreep.

De periode 1975-1982 met eerst Malloum (uit het Noorden) en daarna Kamougue (Zuiden) als president staat bekend als de meest bloedige in de geschiedenis van Tsjaad. Militaire groepen met wisselende coalities (Habré soms samen met Malloum tegen de Libiërs en dan weer los van Malloum gesteund door de Libiërs) en wisselende voorkeuren bij Frankrijk bestreden elkaar continue.

Van 1982 tot 1990 was Hissène Habré aan de macht. Een nationale verzoeningspoging met zuiderlingen op belangrijke posten voorkwam niet dat de onlusten opnieuw uitbraken. M.n. het Noorden waar Libië nog steeds aanspraak maakte op de Aozou strip en rebellerende militaire- politieke groepen bleef steunen, werd geteisterd door geweld. Het bewind van Habré kwam door een staatsgreep in 1990 aan een eind. De, ook uit het Noorden afkomstige en voormalige opperbevelhebber van Habré's militaire eenheid, Idriss Deby met zijn Mouvement Patriotique du Salut (MPS), gesteund door Soedan en (waarschijnlijk) Libië, kwam aan de macht. Hij kondigde democratische hervormingen aan. In 1992 werd de constitutie herzien. In 1996 en 1997 vonden presidentiële- en parlementsverkiezingen plaats, waarbij Deby en de MPS de meerderheid van stemmen behaalden, en Deby de democratisch gekozen president werd. Ook onder Deby bleef de toestand in Tsjaad onrustig, zeker tijdens de eerste jaren van zijn bewind, waarin bijvoorbeeld herhaaldelijk sprake was van standrechterlijke executies van tegenstanders.

 Toch slaagde hij erin vanaf 1992 een periode van relatieve rust in te laten gaan. Hij bereikte dit o.m. door vredesovereenkomsten met verschillende politiek-militaire tegenstanders af te sluiten, de relaties met Libië te verbeteren en binnen zijn regering leden van de oppositie op te nemen.

zie ook: Nieuws Tsjaad

 President Idriss DEBY

Het uur van ex-dictator Habré is geslagen 

 

BRUSSEL vrijdag 30 - 09 - 2005 Hissène Habré, de voormalige dictator van het Afrikaanse land Tsjaad, zal vrijwel zeker door Senegal uitgeleverd worden aan België, ook al kan de procedure maanden aanslepen.

Top van de pagina

Top van de pagina

95.06 doden op 1000 levend geborenen gegevens van 2001- In vergelijk met NL: 4,37

totaal van de bevolking:  47.2 jaar gegevens van 2007 Mannen: 46.17 jaar  -  vrouwen: 48.27 jaar

In vergelijk met NL = 78,43 jaar

aantal mensen met AIDS  200.00 gegevens van 2003   Aantal AIDS doden: 18.000 in 2003 

Top van de pagina

Staatshoofd: President Lt. Gen. Idriss DEBY (sinds 4 december 1990)

Premier: Nagoum YAMASSOUM sinds 13 december 1999

Kabinet:  aangewezen door de president op voordracht van de eerste minister.

verkiezingen:  De president wordt gekozen voor een termijn van vijf jaar; de laatste verkiezingen werden gehouden op 20 mei 2001 en de volgende staan gepland in 2006

Grondwetswijziging in Tsjaad

Het parlement in Tsjaad is akkoord gegaan met een grondwetswijziging die het mogelijk maakt dat de huidige president Idriss Deby herkozen kan worden. Deby is momenteel bezig aan zijn tweede termijn van vijf jaar. Volgens de wet moet hij in 2006 plaatsmaken voor een opvolger. De wetswijziging maakt het mogelijk dat de president in de toekomst zo vaak herkozen kan worden als gewenst. President Deby’s partij heeft een overgrote meerderheid in het parlement.De oppositie boycotte de stemming en riep op tot een staking. Een BBC correspondent meldde dat aan de stakingsoproep breed gevolg is gegeven en dat de straten van de hoofdstad Ndjamena waren uitgestorven. Desalniettemin is de grondwetswijziging aangenomen. Deby kwam in 1991 aan de macht door een staatsgreep, vervolgens introduceerde hij een meerpartijensysteem. 

Bron: BBCNews.com.

Parlement: Nationale Vergadering (één kamer) bestaande uit 125 direct gekozen leden voor een periode van vier jaar.

Van de 125 zetels in de Nationale Vergadering worden er momenteel 65 ingenomen door de MPS. De meerderheid van de oppositie in het parlement is op de een of andere manier verbonden met de MPS.

Naast het afsluiten van vredesovereenkomsten met rebellen tracht Deby de rust in het land te bewerkstelligen door leden van de oppositie in zijn regering op te nemen (de premier komt uit het Zuiden) en bewindslieden met een zekere regelmaat te vervangen zodat geen machtsposities opgebouwd kunnen worden. O.a. als gevolg van de vele wisselingen in de samenstelling van de regering is het beleid van de overheid niet daadkrachtig te noemen. Ook de oppositie is slechts beperkt actief. Veel in Tsjaad wordt bepaald door de president en zijn naaste medewerkers. De ontwikkeling van het land stagneert al vele jaren. Wel is onder druk van het IMF en de Wereld Bank de laatste jaren het bestuur van het land verbeterd en is momenteel de hoop op vooruitgang gevestigd op een oliewinningsproject in het Zuiden van Tsjaad. De exploitatie is in handen van een olieconsortium bestaande uit Exxon, Shell en Elf. De WB heeft begin juni 2000 besloten een lening te verstrekken aan de regering van Tsjaad voor haar aandeel in de oliepijpleiding naar de kust van Kameroen. De deelname van de WB aan dit project heeft internationaal mensenrechten- en milieuorganisaties en ook parlementen in beroering gebracht. Men eiste dat het olieproject zou voldoen aan de criteria en richtlijnen die de WB voor deelname in dit soort projecten geformuleerd heeft. Mede onder druk van de WB heeft de overheid van Tsjaad een plan opgesteld voor aanwending van de olie-inkomsten voor armoedebestrijding. Gezien het feit dat de olie zich alleen in het Zuiden van het land bevindt, speelt bij de discussie rond dit project de gespannen verhouding tussen het Noorden en Zuiden eveneens een rol.

Ook de invloed van Frankrijk is na de onafhankelijkheid groot gebleven. Hoewel de formele verdedigingsovereenkomst tussen Frankrijk en Tsjaad in 1975 afliep, zijn Franse troepen tot op heden aanwezig in Tsjaad. Redenen daartoe zijn de interne instabiliteit in het land en de invloed van Libië. Begin 1998 besloot Frankrijk haar militaire aanwezigheid in Afrika te reorganiseren en terug te brengen. De Franse militaire aanwezigheid in Tsjaad bleef echter overeind en werd zelfs versterkt. De politieke relatie tussen Tsjaad en Frankrijk is gevoelig. Frankrijk keurt openlijk de schendingen van de mensenrechten in Tsjaad af en is de laatste jaren van oordeel dat Tsjaad de Franse belangen niet goed behartigt. Medio 1998 liepen o.a. vanwege de houding van Frankrijk bij het olieproject in het Zuiden, de spanningen hoog op. Een aantal belangrijke Franse militairen werd uitgewezen en ook nam President Deby niet deel aan de Afrikaanse top in Parijs in november 1998.

De VS is relatief sterk aanwezig in Tsjaad. Daarbij is de aandacht meer op Libië dan op Tsjaad gericht. Deby tracht de banden met de VS aan te halen, o.m. om uit de greep van Frankrijk te komen.

De betrekkingen met buurlanden Niger en Nigeria waren nooit optimaal omdat Tsjaad deze landen ervan beschuldigde oppositiepartijen te steunen. Sinds kort valt verbetering in die relaties waar te nemen, zeker waar het Nigeria betreft.

Met de Arabische landen zijn de relaties goed.

Tsjaad neemt deel aan de vredesmacht in de Centraal Afrikaanse Republiek (MINURCA) en stuurde in november 1998 een troepenmacht naar de Democratische Republiek Congo ter ondersteuning van president Kabila.

Mensenrechten:

bron: min. van Buza

 

zie ook:

Amnesty International

De mensenrechten situatie in Tsjaad lijkt in de afgelopen jaren wat verbeterd, maar blijft slecht. Zowel het regeringsleger als de presidentiële garde en de rebellen schenden herhaaldelijk de mensenrechten. Standrechtelijke moorden, molesteren van burgers, willekeurige arrestaties en opsluitingen zonder aanwijsbaar delict komen regelmatig voor. De veiligheidsdienst lijkt zich daaraan m.n. schuldig te maken. De rechtsgang verloopt zeer traag en scheiding van machten bestaat alleen op papier.

De omstandigheden in de gevangenissen zijn ronduit slecht. Sanitaire en medische voorzieningen zijn nauwelijks aanwezig en voor hun voedsel zijn de gevangenen geheel afhankelijk van familie. De cellen zitten overvol. Aparte ruimtes voor vrouwen, mannen en minderjarigen bestaan niet. Het Internationale Comité van het Rode Kruis constateert de laatste tijd enige verbetering in de behandeling van de gevangenen.

Er wordt melding gemaakt van gedwongen arbeid in de landbouw en het leger.

Vrouwen nemen t.o.v. mannen een achtergestelde positie in. Deelname aan onderwijs en op de arbeidsmarkt is bij vrouwen beduidend lager dan bij mannen.

Kinderarbeid komt veel voor en de rechten van kinderen krijgen geen specifieke aandacht. De gezondheids- en onderwijsvoorzieningen zijn in het gehele land, maar zeker op het platteland, zeer beperkt aanwezig en van slechte kwaliteit. Onder druk van de Wereld Bank en enkele bilaterale donoren nemen investeringen in de sociale sectoren momenteel toe.

De grondwet voorziet in vrijheid van meningsuiting. Over het algemeen wordt dit recht door de regering gerespecteerd. Sommige onafhankelijke kranten laten zich zeer kritisch uit over de hedendaagse politiek. De president grijpt in zodra het politiek gevoelige onderwerpen betreft. De laatste tijd vooral als het kritiek op het olieproject in zuidelijk Tsjaad betreft.

Top van de pagina

Tsjaad is één van de armste landen ter wereld. De sociale indicatoren zijn slecht.Zo gaat slechts 25% van de bevolking jonger dan 23 jaar naar school. Niet meer dan een vierde van de totale bevolking heeft toegang tot schoon water en de zuigelingenzorg is één van de slechtste in Afrika. In het hele land zijn Tsjadische 80 artsen werkzaam. De meesten zijn getraind in de voormalige Sovjet-Unie of Oost Europa.

De mogelijkheden voor economische groei zijn structureel perkt door een combinatie van slechte klimatologische omstandigheden, een zeer gebrekkige infrastructuur, politiek-militaire conflicten, een slecht bestuur, het landlocked zijn, en een omvangrijke schuld. Het aandeel van de particuliere sector in het Bruto Nationaal Product is na de devaluatie van de Franc CFA aanvankelijk afgenomen, maar wist zich later te herstellen en bij te dragen tot de economische groei van de laatste jaren. De, als gevolg van gunstige weersomstandigheden, goede katoenproductie van de afgelopen jaren was mede verantwoordelijk voor deze economische groei.

De buitenlandse handelsbalans heeft door de tijd heen steeds een tekort vertoond, te wijten aan lage binnenlandse productie, hoge transportkosten en omvangrijke voedselimporten.

De economie is sterk afhankelijk van hulp van Frankrijk, de Verenigde Staten, de Wereldbank, het International Monetair Fonds (IMF), de EU (o.a. verbetering van de infrastructuur) en van Europese landen als Duitsland en Zwitserland en de OPEC landen. Deze hulp wordt onder andere gebruikt voor verbetering van de overheidsdiensten. Vanaf het midden van de jaren tachtig is getracht het tekort op het staatsbudget terug te brengen. In 1994 is een structureel aanpassingsprogramma geïntroduceerd. Pas in 1998 was de overheid in staat het programma naar tevredenheid van het IMF uit te voeren. Reductie van het omvangrijke leger is onderdeel van dit programma. De realisering daarvan verloopt moeizaam door het politiek fragiele klimaat.

Er zijn economisch grote regionale verschillen in Tsjaad. De noordelijke regio's zijn zeer dunbevolkt. Er is nauwelijks sprake van enige formele economische activiteit Het Zuiden daarentegen is veel dichter bevolkt en de katoenproductie verschaft er aan een groot deel van de bevolking inkomen. De overheid richt haar aandacht momenteel vooral op het Zuiden van het land i.v.m. het Doba Basin- olie project. Een consortium van oliemaatschappijen (Esso, Shell en Elf) bereidt een oliewinningproject in het Zuiden van Tsjaad voor met een ruim 1000 km lange oliepijpleiding naar de kust van Kameroen. Om hun aandeel in het pijpleidingproject te bekostigen, hebben de overheden van Tsjaad en Kameroen de Wereldbank om een lening verzocht. Zie ook onder Binnenlandse Politiek. In 2004 in Tsjaad begonnen met het exporteren van ruwe olie.

Top van de pagina