Mozambique
Gegevens
|
Mozambique Gegevens |
| Geografie | De bevolking | De overheid | Economie | Diversen |
| Achtergrond en
geschiedenis
Bron: o.a.ministerie van Buitenlandse zaken |
Mozambique,
voorheen een Portugese kolonie, werd in 1975 onafhankelijk en wordt
sindsdien geregeerd door de voormalige bevrijdingsbeweging "Frente
de Libertação de Moçambique" (Frelimo). Het Frelimo opteerde
vanaf de onafhankelijkheid voor een marxistisch-leninistisch beleid. De
gewapende strijd met de guerillabeweging "Resistência Nacional de
Moçambique" (Renamo), die in 1980 uitbrak, heeft de ontwikkelingen
in het land sindsdien beheerst. Ruim 1,5 miljoen mensen kwamen hierbij
om en ongeveer 5 miljoen vluchtelingen bevonden zich binnen en buiten de
grenzen van Mozambique. In 1992 werd te Rome een vredesakkoord getekend.
Een VN-vredesmacht, genaamd UNOMOZ, werd belast met het toezicht op de
uitvoering van het akkoord en had ondermeer een belangrijke taak in de
demobilisatie, mijnopruiming en begeleiding van het electorale proces.
Deze vredesoperatie, aanvankelijk voorzien voor de duur van een jaar,
werd uiteindelijk pas in oktober 1994 afgerond met de eerste
parlementaire en presidentiële verkiezingen.
Een verdere stap in de democratische ontwikkeling van Mozambique is gezet in december 2004, toen voor de derde maal sinds de vredesakkoorden van Rome (1992), presidents- en parlementsverkiezingen plaatsvonden. De belangrijkste deelnemende partijen waren regeringspartij Frelimo en oppositiepartij Renamo. Frelimo-kandidaat Armando Guebuza werd, bij de verkiezingen verkozen als opvolger van president Joaquim Chissano en is daarmee het eerste nieuwe staatshoofd voor Mozambique in 18 jaar. Voor het eerst treedt in Mozambique een nieuwe president aan in een tijd van vrede en op basis van de uitslag van verkiezingen (de eerste Frelimo president Mondlane werd vermoord, president Machel kwam om bij een vliegtuigongeluk, vrijwel zeker door sabotage). Terugtredend President Joachim Chissano was sinds 1986 aan de macht, als eerst president ten tijde van de éénpartijstaat en later twee maal als gekozen president. Hoewel president Chissano wettelijk de mogelijkheid had om voor de derde termijn als president te gaan, heeft hij hiervan afgezien, mede onder druk van zijn Frelimo partij. Dit kan in een Afrikaanse context bijzonder worden genoemd. |
|
President Armando Emílio Guebuza |
||
| Mozambique | Geografie | |
| Oppervlakte: | 799.380 km² is 22 x Nederland | |
| Landsgrenzen:
|
|
|
| Klimaat: | Tropisch in het noorden en subtropisch in het zuiden | |
| Hoogste punt: | Monte Binga 2.436 meter | |
| Natuurlijke hulpbronnen: | kolen, titanium, waterkracht, grafiet, gas, mogelijke oliereserves. | |
| Geïrrigeerd land: | 1.200 km² in 2000 | |
| Landgebruik: | landbouw grond:4% weidegrond: 56% bossen: 18% anders: 22% in 1993 | |
| Milieurampen:
|
bodemerosie; land verarming; ontbossing voor energiegebruik, voor het openen van landbouwgronden en beperkte commerciële houtkap vormt de grootste bedreiging voor het milieu. Ook de kwetsbare ecosystemen aan de kust zijn lokaal aangetast, door kap van koraal en mangrovebossen | |
| Milieuproblemen: | Terugkerende droogtes en overstomingen | |
| Mozambique | De bevolking | |
| Bevolkingsaantal: | 20,9 miljoen in 2007; dit getal kan ernstig worden beïnvloed als gevolg van de ziekte aids. | |
| Bevolkingsdichtheid: | 21 inwoners per km² in 2000 | |
| Leeftijdsopbouw: | 0-14 jaar: 42,72 % - 15-64 jaar: 54,53% - 65 jaar en ouder: 2,75 % in 2001 | |
| Bevolkingsgroei: | 1,7 % (2004 - 2015 Dit getal is beïnvloed ten gevolgen van de ziekte aids. | |
| Kindersterfte: |
|
|
| Kinderen tot 5 jaar met ondergewicht: | 41% in 1999 | |
| Drinkwater: | 60% van de mensen hebben toegang tot veilig drinkwater in 2000 | |
|
|
|
| Vruchtbaarheidcijfer: | 4.82 kinderen gemiddeld per vrouw in 2001 | |
| Verspreiding van AIDS bij volwassenen: |
|
|
| Etnische groepen: | Diverse Afrikaanse stammen, o.a. Shangaan, Chokwe, Manyika, Sena, Makua en anderen 99,6%, Europeanen 0.06%, Indiërs 0.08% | |
| Religies: |
|
|
| Talen: |
|
|
| Alfabetisme: | definitie:
Lezen en schrijven boven de leeftijd van 15 jaar totaal van de bevolking: 42,3% - mannen: 58,4 % - vrouwen: 27 % in 1998 |
|
| Mozambique | De overheid | |
| Naam van het land: | Republica de Mocambique, korte vorm: Mozambique | |
| Type overheid: | Republiek; parlementaire democratie; presidentieel stelsel | |
| Hoofdstad: | Maputo | |
| Administratieve indeling: | 10 provincies (provincias, enkelvoud - provincia); Cabo Delgado, Gaza, Inhambane, Manica, Maputo, Nampula, Niassa, Sofala, Tete, Zambezia | |
| Onafhankelijk sinds: | 25 Juni 1975 van Portugal | |
| Nationale feestdag: | 25 juni Onafhankelijkheidsdag | |
| Grondwet: | 30 November 1990 | |
| Rechtelijk systeem: | gebaseerd op het Portugees burgerrechtsysteem en het gewoonterecht | |
| Stemrecht: | Vanaf 18 jaar | |
| Uitvoerende macht: | President Armando Emílio Guebuza (sinds februari 2005) | |
| Wetgevende
macht:
|
De grondwet van 2004 voorziet in een meerpartijenstelsel, bescherming van de fundamentele rechten van de mens en een vrije markteconomie. Zowel het 250 leden tellende parlement als de president worden iedere 5 jaar direct gekozen. De laatste presidents- en parlementsverkiezingen vonden plaats in december 2004. Voor het parlement geldt een kiesdrempel van 5%. De president, die grondwettelijk gezien eenmaal herkiesbaar is, benoemt de premier en de Raad van Ministers. | |
| Binnenlandse situatie: | De
in 1986 (na het dodelijke ongeval van Samora Machel) benoemde President
Chissano deed afstand van het marxisme-leninisme en sloeg een nieuwe
politieke en economische koers in. Eind 2004 werd bij de derde
democratische verkiezingen van Mozambique, Armando Guebuza gekozen als
opvolger van President Chissano.
|
|
| Sociale
situatie:
|
De
sociale situatie is zorgelijk. Mozambique staat in 2005 op plaats 168
van de Human Development Index, waarin 177 landen zijn opgenomen maar
haar positie stijgt geleidelijk. Dat blijkt onder andere uit de
aanzienlijke daling in het percentage mensen dat leeft onder de
armoedegrens. Deze is de afgelopen vijftien jaar gedaald van 69 naar 54
procent wat een aanzienlijke prestatie kan worden genoemd, maar daarmee
is het land er nog niet. De kinder-
en moedersterfte zijn hoog, maar dalend. Kindersterfte daalde van 207
naar 153 per 1000 tussen 1997 en 2003. Moedersterfte daalde in 2003 tot
657 per 100.000 in ziekenhuis geassisteerde geboorten. De faciliteiten
voor de basisgezondheidszorg schieten nog tekort, slechts ca. 40% van de
bevolking heeft toegang tot basisvoorzieningen. Ongebalanceerde voeding
en ziekten zoals malaria en tuberculose, zijn verantwoordelijk voor een
lage levensverwachting van gemiddeld 40 jaar. Het AIDS-probleem draagt
de laatste jaren eveneens bij aan de lage levensverwachting. In 2004 was
zo'n 16,2% van de bevolking besmet met het HIV/AIDS-virus, al is dit
percentage lager dan in de omringende landen. De beperkte toegang tot
medische voorzieningen en het onvermogen om voor de medicijnen te
betalen verergeren deze situatie. De Mozambikaanse overheid werkt samen
met donoren intensief aan de opzet van een strategisch plan voor de
gezondheidssector, hetgeen een sectorbrede aanpak vergt. Daarnaast zijn
de drinkwater- en sanitaire voorzieningen in de stedelijke en rurale
gebieden nog gebrekkig. Slechts 38% van de bevolking heeft toegang tot
veilig drinkwater en 32% tot sanitaire voorzieningen. Ook in deze sector
wordt gewerkt aan een sectorbrede aanpak van de problematiek die moet
leiden tot verbetering van de voorzieningen.
In de afgelopen jaren is er enorme vooruitgang geboekt op het gebied van onderwijs. Sinds 1992 is het aantal kinderen dat naar school gaat verdubbeld en in 2004 ging 76% van de 6-10 jarigen naar school terwijl dit in 2003 nog maar 68% was. Echter, deze enorme toename van kinderen in de school legt grote druk op de kwaliteit van het onderwijs. Laag opgeleide leraren, uitval van leraren door HIV/AIDS en een algemeen gebrek aan infrastructuur en materiaal vormen de grootse problemen. De Mozambikaanse overheid ziet deze sector als een sleutel voor de verdere ontwikkeling van het land en is met een aantal maatregelen begonnen die vooral gericht zijn op het verbeteren van de onderwijs kwaliteit, zoals de invoering van een nieuw curriculum en hervorming van de leerkrachten opleiding. |
|
| Vertegenwoordiging van Nederland in Maputo |
|
|
| Mensenrechten: |
|
|
|
||
| Mozambique | Economie | |
| Economie: |
Sinds
1995 groeit de economie in Mozambique spectaculair. Het per capita
inkomen van US$ 250,- behoort weliswaar nog tot de laagste ter wereld,
maar is toch zo'n 50% hoger dan in het midden van de jaren negentig. Ook
andere economische indicatoren lijken er op te wijzen dat er duidelijk
sprake is van een duurzaam economisch herstel. Zo is de inflatie de
laatste jaren, substantieel teruggedrongen. Naast de economische groei
nam ook het vertrouwen van buitenlandse particuliere investeerders in
Mozambique toe. Recente ontwikkelingen ten aanzien van grote
investeringsprojecten zoals de ontwikkeling van de transportcorridors
Maputo, Beira en Nacala; de bouw van een aluminiumsmelter (MOZAL), de
ontwikkeling van gasvelden door Sassol en de onderhandelingen over een
tweetal grote staalfabrieken (in Maputo en Beira) zijn bemoedigende
tekenen in dit verband. Mozambique beschikt voorts over een voorraad
natuurlijke hulpbronnen, waaronder kolen, hydro-energie en gas waarvoor
bij buitenlandse investeerders grote belangstelling bestaat. De
landbouw is en blijft voorlopig echter verreweg de belangrijkste bron
van inkomsten en werkgelegenheid. Ruim een kwart van de Mozambikaanse
binnenlandse productie is afkomstig uit de landbouw; circa 80% van de
bevolking leeft van de landbouw. Deze vormt tezamen met de visserij
tevens de belangrijkste bron voor exportinkomsten. In het kader van de economische liberalisering en herstructurering werd een belangrijk deel van de staatsbedrijven en -banken geprivatiseerd en de prijzen geliberaliseerd. De resultaten bleven niet uit en het land werd dan ook als “success story” van het IMF genoemd, alhoewel men in de huidige fase van gecompliceerde financiële hervormingen ook problemen ontmoet. De nationale begroting wordt voor de helft gefinancierd door buitenlandse donoren. Er worden de nodige inspanningen verricht om de capaciteit tot het innen van belastingen te verhogen. Een ander knelpunt is de gebrekkige infrastructuur die de marktgerichte exploitatie en afzet van landbouwproducten hindert. Verdere ontwikkeling van de transportroutes is onmisbaar voor Mozambique als distributieland in de regio. De huidige negatieve ontwikkelingen in Zimbabwe vormen daarbij een belemmering. Handel en economie |
|
| Bruto Nationaal Product: | US$ 5,4 miljard (2004, schatting EIU) | |
| Economische Groei: | 7,9% in 2006 | |
| BNP per hoofd van de bevolking: | US$ 276 in 2004, volgens de Wereldbank | |
| Bevolking onder de armoedegrens: | % gegevens 2002 | |
| Groeisectoren: | Landbouw, transport/communicatie, energie, toerisme, textiel- en voedsel industrie, visserij, bouw. | |
| Arbeidskrachten per sector: | Landbouw en visserij %, industrie %, handel en diensten % in 2000 | |
| Budget: |
|
|
| Economische groei: | 8,2% (2004, schatting EIU), 7,5% (1999-2003, EIU) | |
| Elektriciteitsproductie: | miljard kWh in 1999 | |
| Bron van de elektriciteitsproductie: | Energie van Cahora Bassa dam (capaciteit 2.075 mw/jr) en reserves natuurlijk gas en kolen. Energie wordt voornamelijk geëxporteerd naar Zuid Afrika en Zimbabwe. Gasvelden in Inhambane provincie (Pande, Temane) zijn in ontwikkeling en er zijn mogelijk ook oliereserves. | |
| Elektriciteitsconsumptie: | miljard kWh in 1999 | |
| Landbouw producten: | ||
| Export: | US $ miljard in 2001 | |
| Export producten: | Aluminium, garnalen, elektriciteit, cashewnoten, katoen, suiker. | |
| Export - partners: | Nederland, België, Zuid-Afrika, Spanje, Zimbabwe, Portugal | |
| Import: | US $ miljard in 2001 | |
| Importgoederen: | Machines en transportmaterieel, fabrikaten, chemicaliën, petroleum producten en elektriciteit | |
| Import - partners: | Zuid-Afrika, Nederland, Australië, Verenigde Staten, Portugal, Japan | |
| Buitenlandse schuld: | US $ miljard (2001) | |
|
|
|
| Mozambique | Diversen | |
| Internet landen code: | co.mz | |
| Internet Providers: | in 2001 | |
| Internet gebruikers: | in 1999 | |
| Spoorwegen: | km | |
| Wegen: | totaal: km geasfalteerd: km niet geasfalteerd: km in | |
| Waterwegen: | De Zambezi rivier is op sommige plaatsen bevaarbaar. | |
| Havens: | Maputo, Beira | |